Ograniczanie funkcjonowania branż wpłynęło na sytuację ludzi młodych

Ograniczanie funkcjonowania branż wpłynęło na sytuację ludzi młodych

Rok funkcjonowania gospodarki w epidemii nie wpłynął znacząco ani na oficjalne statystyki dotyczące bezrobocia, ani na ogólne dane dotyczące bezrobocia deklarowanego. Jednocześnie analizy pokazują, że zamykanie lub ograniczanie funkcjonowania branż wpłynęło przede wszystkim na sytuację ludzi młodych – wynika z badania CBOS.

W badaniu przeprowadzonym na początku marca br. 11 proc. osób zadeklarowało, że ktoś z ich gospodarstwa domowego jest bezrobotny i poszukuje pracy. Odsetek ten jest najniższy od początku monitorowania przez CBOS tej kwestii, ale praktycznie utrzymuje się on na niemal niezmienionym poziomie od trzech lat.

Z badania wynika, że najczęściej bezrobociem dotknięte są gospodarstwa domowe osób w wieku 18-24 lata – więcej niż co piąty ankietowany z tej grupy (21 proc.) w pierwszej dekadzie marca br. twierdził, że w jego gospodarstwie domowym jest osoba bezrobotna, szukająca pracy i gotowa podjąć ją w najbliższym czasie. Najrzadziej, według deklaracji respondentów, bezrobocie dotyka gospodarstwa domowe osób w wieku powyżej 65 lat (4 proc.).

CBOS zwraca uwagę, że bezrobocie członka gospodarstwa domowego wyraźnie wiąże się z poziomem dochodów per capita w gospodarstwach domowych badanych i z samoocenami sytuacji materialnej ich gospodarstw domowych. Dochody większości (63 proc.) badanych z gospodarstw domowych, w których był ktoś bezrobotny, wyniosły mniej niż 1500 zł miesięcznie w przeliczeniu na jedną osobę, a 70 proc. respondentów niemających w gospodarstwie domowym osób bezrobotnych zadeklarowało dochody per capita na poziomie co najmniej 1500 zł.

Podobnie też wygląda związek ocen warunków materialnych własnych gospodarstw domowych z deklaracjami dotyczącymi bezrobocia wśród członków tych gospodarstw. Badani deklarujący, że toś z ich gospodarstwa domowego jest obecnie bezrobotny, szuka pracy i byłby gotów podjąć ją w najbliższym czasie, w większości (62 proc.) oceniali, że oni i ich bliscy żyją w złych lub co najwyżej średnich warunkach materialnych, a znacznie rzadziej, że warunki ich gospodarstw domowych są dobre (38 proc.). Większość (62 proc.) przedstawicieli gospodarstw domowych, w których nie ma osób bezrobotnych, warunki materialne swojego gospodarstwa oceniła dobrze.

Pytając o osobistą sytuację respondentów, CBOS celowo nie precyzował, kogo można uznać za bezrobotnego, zdając się na ich subiektywną ocenę i własną definicję bezrobocia. Zgodnie z uzyskanymi deklaracjami, osoby w swoim przekonaniu bezrobotne stanowiły w pierwszej dekadzie marca tego roku 7 proc. ogółu badanych, czyli tyle samo, ile przed rokiem. Nieco ponad jedną trzecią ogółu dorosłych Polaków (35 proc.) w pierwszej dekadzie marca stanowili ci, którzy w momencie badania nie byli bezrobotni, ale w przeszłości pozostawali bez pracy – przez krótszy (26 proc.) lub dłuższy (9 proc.) czas.

W pierwszej połowie marca br. większość (56 proc.) badanych zadeklarowała, że nigdy w życiu nie byli bezrobotni, a 42 proc. kiedyś w ciągu swego życia doświadczyło bezrobocia. Najmniejszy odsetek osób, które kiedykolwiek w życiu były bezrobotne, zanotowano wśród badanych urodzonych nie później niż w 1946 r., wśród których jest ich zaledwie 8 proc. Relatywnie rzadko bezrobocia w całym swoim życiu doświadczały też osoby w wieku 65-74 lata (24 proc.).

Najbardziej doświadczona przez bezrobocie była grupa wiekowa 35-44 lata, w której większość (61 proc.) stanowiły osoby, które przez choćby krótki czas były bezrobotne. Największy odsetek aktualnie bezrobotnych zanotowano w grupie wiekowej 18-24 lata (15 proc.), a generalnie deklarowane bezrobocie wśród badanych poniżej 35 lat było znacznie wyższe niż w starszych grupach wiekowych.

W porównaniu z ubiegłym rokiem znacząco ubyło młodych ludzi deklarujących, że nigdy nie doświadczyli bezrobocia.

"Należy też zwrócić uwagę na wzrost liczby deklaracji dotyczących doświadczania bezrobocia obecnie (wzrost z 14 proc. do 20 proc.) lub kiedykolwiek w życiu (wzrost z 14 proc. do 28 proc.) wśród pełnoletnich uczniów i studentów. Dane te wskazują, iż zamykanie lub ograniczanie działalności różnych branż w roku pandemii uderzyło przede wszystkim w pracujących zarobkowo lub chcących pracować młodych ludzi" – wskazano w komunikacie CBOS.

Grupami zawodowymi, w których zanotowano znaczący wzrost odsetka deklarujących doświadczenie bezrobocia kiedykolwiek w ciągu całego życia, są pracownicy usług, robotnicy niewykwalifikowani i pracownicy administracyjno-biurowi. Ponadto, w porównaniu z marcem 2020 r., wzrósł odsetek deklarujących doświadczenie bezrobocia wśród badanych z miast poniżej 20 tys. mieszkańców.

Osobiste doświadczenia związane z bezrobociem różnicuje też wykształcenie badanych i ich płeć. Biorąc pod uwagę wykształcenie, możemy zauważyć, że najrzadziej bezrobocie w momencie badania deklarowały osoby z wyższym wykształceniem (3 proc.). W przypadku płci można z kolei dostrzec, że więcej kobiet niż mężczyzn deklaruje, że zdarzyło im się być bezrobotnymi przez dłuższy czas (12 proc. wobec 7 proc.), a w przypadku mężczyzn częstsze było krótkie pozostawanie bez pracy (29 proc. wobec 24 proc.).

"Rok funkcjonowania polskiej i światowej gospodarki w warunkach epidemii nie wpłynął bardzo znacząco ani na oficjalne statystyki dotyczące bezrobocia w Polsce, ani na ogólne dane dotyczące bezrobocia deklarowanego w naszym badaniu. Jednocześnie jednak analizy danych dotyczące różnych grup społecznych i zawodowych pokazują, iż zamykanie lub ograniczanie funkcjonowania różnych branż wpłynęło przede wszystkim na sytuację ludzi młodych, wśród których wzrosły odsetki osób deklarujących bezrobocie zarówno w trakcie badania, jak i doświadczanie bezrobocia w przeszłości" – oceniono w komunikacie CBOS.

Badanie "Aktualne problemy i wydarzenia" przeprowadzono w pierwszej dekadzie marca na reprezentatywnej, imiennej próbie pełnoletnich mieszkańców kraju (wylosowanej z rejestru PESEL), w ramach procedury mixed mode. Ze względu na stan epidemii respondenci mogli wybierać spośród trzech metod badania: wywiadu bezpośredniego z udziałem ankietera, wywiadu telefonicznego albo samodzielnego wypełnienia ankiety internetowej.(PAP)

Autorka: Olga Zakolska

 

Przeczytaj także