Kraków/Otwarcie Muzeum Kościuszkowskiego

Kraków/Otwarcie Muzeum Kościuszkowskiego

W przypadającą w piątek 200. rocznicę powstania Kopca Kościuszki w Krakowie symbolicznie otwarto Muzeum Kościuszkowskie. Wystawa w nowej instytucji czynna jest już od lipca, ale teraz uzupełnił ją jeszcze ogród z kwiatami lubianymi przez przywódcę insurekcji.

Otwarcie Muzeum zainaugurowało równocześnie obchody 200. rocznicy powstania kopca – różnorodne wydarzenia okolicznościowe potrwają do listopada 2023 r., trzy lata, czyli tyle, ile trwała budowa mogiły upamiętniającej Tadeusz Kościuszkę.

Muzeum Kościuszkowskie (600 m kw. powierzchni) działa w zabytkowym forcie Kościuszko otaczającym Kopiec Kościuszki. Na potrzeby nowej placówki wnętrza zostały zmodernizowane i dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (w forcie siedzibę ma także radio RMF FM).

Instytucja powstała z inicjatywy Komitetu Kopca Kościuszki. Jego prezes, Mieczysław Rokosz, wielokrotnie podkreślał radość z faktu utworzenia miejsca, które pomoże urzeczywistnić marzenie Komitetu o pielęgnowaniu pamięci o polskim i amerykańskim bohaterze. W jego ocenie Kościuszko jest bohaterem ponadczasowym i nieustannie potrzebnym.

Podczas piątkowej uroczystości Rokosz przypomniał historię Kopca Kościuszki. Zwrócił uwagę, że również 16 października, ale 1978 r., metropolita krakowski został wybrany na papieża. „Ufam, że nam patronuje” – powiedział i przywołał słowa Jana Pawła II o tym, że Kopiec Kościuszki i Wawel to nie tylko relikty naszej przeszłości, ale też znaki naszej tożsamości.

Centralne miejsce w nowej instytucji zajmuje wystawa "Kościuszko – bohater wciąż potrzebny", która jest czynna już od lipca. Zakończyły się także prace przy utworzeniu ogrodu kościuszkowskiego (ok. 950 m kw. powierzchni), który ma być strefą rekreacji, m.in. z ławkami do odpoczynku.

Na wystawie opowieść o Kościuszce tworzą m.in. oryginalne drzwi do dworu w Miłocicach, gdzie Tadeusz Kościuszko przenocował po bitwie pod Racławicami i ryngraf z Matką Boską, który według tradycji do niego należał. Zwiedzający zobaczą też wierne repliki przedmiotów toczonych w drewnie przez Kościuszkę, oraz jego szabli, munduru kadeta Szkoły Rycerskiej, odznaczeń. Jest też żeton, który Kościuszko przywiózł z podróży do Stanów Zjednoczonych. Własną trasę zwiedzania mają także najmłodsi, na których czekają zagadki i ciekawostki.

Ogród kościuszkowski nawiązuje do zainteresowań Tadeusza Kościuszki, którego pasjonowała hodowla róż. Przywódca insurekcji projektował ogrody dla polskich magnatów, urządził też słynny ogródek skalny w West Point w USA, który istnieje do dziś.

W ogrodzie kościuszkowskim w Krakowie roślinność została zaprojektowana tak, aby był zielony i atrakcyjny od wiosny aż do późnej jesieni. Rodzime gatunki mają również symboliczny wymiar, nawiązujący do polskości, patriotyzmu, a przez to do postaci samego Kościuszki. Specjalne miejsce w ogrodzie będą zajmować róże „Tadeusz Kościuszko” – odmiana wyhodowana specjalnie na cześć bohatera przez Łukasza Rojewskiego, prezesa Polskiego Towarzystwa Różanego. Charakteryzuje ją aksamitny, bordowy kolor i obfite kwitnienie. „Tadeusz Kościuszko” to odmiana gruntowa, róża gałązkowa, która powtarza kwitnienie. Prace nad tą odmianą zajęły mu prawie 10 lat. Drzewa mają symbolizować młodzieńczą miłość Tadeusz Kościuszki i Ludwiki Sosnowskiej. Jak podają źródła, posadzili oni kiedyś na pamiątkę swojego uczucia sosnę i dąb.

Muzeum Kościuszkowskie powstało dzięki dofinansowaniu z funduszy europejskich, przy wsparciu środków Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa oraz środków własnych Komitetu Kopca Kościuszki. Koszt inwestycji to prawie 13,5 mln zł (w tym 6,3 mln z UE).

W ramach inwestycji zostały również zrealizowane prace konserwatorskie, renowacyjne i modernizacyjne. Dawny blask odzyskały wnętrza fortu – na ścianach zamiast tynków pojawiła się oryginalna, czerwona cegła. Nad dziedzińcem o powierzchni 300 m kw. powstało szklane zadaszenie, ze specjalnym szkłem grzewczym, przeciwsłonecznym, z funkcją topnienia śniegu. Dziedziniec będzie wykorzystywany jako przestrzeń wystawiennicza i konferencyjna.

Dzięki staraniom Komitetu Kopca Kościuszki powstała również biblioteka kościuszkowska – księgozbiór, w którym znajdują się m.in. wydania z lat 20. XIX w. Jest to w sumie ok. 1,5 tys. egzemplarzy, które po uporządkowaniu i konserwacji trafiły do przeszklonych gablot w odbudowanej części fortu nr 2 "Kościuszko". Nowe pomieszczenia pełnią też funkcję czytelni.

Honorowy patronat nad jubileuszowymi obchodami objął prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda.

16 października 1820 r. krakowianie rozpoczęli sypanie kopca Kościuszki, aby uczcić pamięć o tym bohaterze. W kopcu złożono ziemię z pól bitewnych powstania kościuszkowskiego - Racławic i Maciejowic oraz z miejsc walki Kościuszki o niepodległość Stanów Zjednoczonych.(PAP)

autor: Beata Kołodziej