Polscy nobliści znani i nieznani

Polscy nobliści znani i nieznani

Laureaci Nagród Nobla wybierani są co roku od 1901r. jednak w dziedzinie ekonomii nagroda ta wręczana jest dopiero od 1968 roku, ponieważ Alfred Nobel nie uwzględnił jej w swoim testamencie. W odróżnieniu do pozostałych dziedzin, środki z których finansowana jest nagroda w dziedzinie nauk ekonomicznych pochodzi z Szwedzkiego Bank Narodowy, dlatego określana jest jako Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla i w roku 2018 jej wysokość wyniosła 9mln koron szwedzkich.

Najwięcej laureatów pochodziło z USA (271). Wielkiej Brytanii (101), Niemiec 82), Francji (55), Szwecji (29) Rosji (27), Polski (26), Japonii (26), Włoch (19), Holandii (18), Kanady (18), Austrii (17), Szwajcarii (17), Chin (13), Danii (12), Norwegii (120 oraz Australii (11).

Nobel Prizes by country

Źródło grafiki: https://fullfact.org/news/how-many-nobel-prizes-has-uk-won/

Wśród Polaków, którzy zostali wyróżnieni nagrodą Nobla można wyróżnić:

Tadeusz Reichstein – od 1994r. członek Polskiej Akademii Nauk. W roku 1950 roku otrzymał Nobla z medycyny i fizjologii za odkrycie kortyzonu.

Izaak Singer – pochodził z Leoncina pod Warszawą, później mieszkał przy ulicy Krochmalnej 10 w Warszawie . W roku 1978 został laureatem Nobla w dziedzinie literatury.

 

Józef Rotblat

Fot: https://www.fjr.org.pl/jozef-rotblat

Józef Rotblat – w 1995 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za wysiłki na rzecz zredukowania broni jądrowej na świecie. Od 1966 roku członek Polskiej Akademii Nauk.

Mieczysław Biegun - wraz z prezydentem Anwarem Sadatem otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za doprowadzenie w 1979 do  pokoju pomiędzy Izraelem a Egiptem.

Leonid Hurwicz - W 2007 roku otrzymał Nagrodę Nobla z ekonomii. Od 1919 roku mieszkał w Warszawie, gdzie ukończył prawo na Uniwersytecie Warszawskim.

Szymon Perski (Szimon Peres) - wyjechał z Polski w 1934 roku, został dziewiątym prezydentem Izraela, w 1994 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.

Jerzy Szarpak - W 1992 roku otrzymał Nagrodę Nobla za wkład w dziedzinie opracowania detektorów cząstek.

Andrzej Wiktor Schally - otrzymał Nobla z medycyny w 1977 roku.

Roald Hoffman - otrzymał Nobla z chemii w 1981 roku, od 1965 roku do dzisiaj pracuje na Cornell University w USA.

Albert Abraham Michelson - w roku 1907 został laureatem Nobla z fizyki za konstrukcję interferometru.

Henryk Sienkiewicz - W 1905 r. został uhonorowany literacką Nagrodą Nobla za „wybitne osiągnięcia w dziedzinie eposu” i – jak podkreślił jeden z jurorów – „rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu”. W swoim odczycie noblowskim laureat powiedział, że choć Polska uważana jest za martwą i pogrzebaną, to jednak dzięki jego nagrodzie dała ona świadectwo swej sile przetrwania i woli zwycięstwa.

Władysław Reymont - W 1924 r. otrzymał literacką Nagrodą Nobla za powieść „Chłopi”. Jak napisał jeden ze złośliwych publicystów amerykańskich: „było dwóch głównych kandydatów do nagrody – Stefan Żeromski i Władysław Reymont, ponieważ większość Polaków wolała Żeromskiego, jurorzy wybrali Reymonta”. Z powodu ciężkiej choroby laureat nie mógł przybyć na uroczystość. Zmarł w roku następnym w wieku 58 lat.

 

Maria Skłodowska Currie

Fot: PAP

Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nobla dwukrotnie, w roku 1903 wraz z mężem Piotrem Curie w dziedzinie fizyki za prace nad promieniotwórczością i w roku 1911 w dziedzinie chemii za odkrycie polonu i radu oraz za zbadanie metalicznego radu i jego związków chemicznych.

 

Lech Walesa

Fot: Agencja Gazeta

Lech Wałęsa - 5 października 1983 roku Norweski Komitet Noblowski przyznał Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie, przewodniczącemu „Solidarności”. Dla polskiej opozycji antykomunistycznej był to dzień tryumfu, dla władz PRL katastrofy. Ze względu na sytuację polityczną 10 grudnia 1983 r. w Oslo , żona Danuta Wałęsa, w imieniu swego męża Lecha, odebrała Nagrodę Nobla.

Czesław Miłosz - 9 października 1980 roku ogłoszono, że laureatem literackiej nagrody Nobla został Czesław Miłosz, polski poeta żyjący na emigracji w USA Sam Miłosz po latach tak opisywał tę chwilę "Kiedy dostałem Nagrodę Nobla, to już całkowicie straciłem kontrolę i tylko włosy wydzierałem z głowy dowiadując się, kim jestem w oczach innych. Zawsze uważałem siebie, na przykład, za poetę dość hermetycznego, dla pewnej nielicznej publiczności. I co się dzieje, kiedy tego rodzaju poeta staje się sławny, głośny, kiedy staje się kimś w rodzaju Jana Kiepury, tenora, albo gwiazdy futbolu? Naturalnie, powstaje jakieś zasadnicze nieporozumienie".

Wisława Szymborska - otrzymała Nagrodę Nobla w 1996 r. za „poezję, która z ironiczna precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości” W Wisławie Szymborskiej Szwedzka Akademia chce uhonorować przedstawicielkę niezwykłej czystości i siły poetyckiego spojrzenia. Poezji jako odpowiedzi na życie, sposobu na życie, pracy nad słowem jako myślą i wrażliwością.

 

O.Tokarczuk

Fot: Harald Krichel (wikipedia)

Olga Tokarczuk – 2019 to rok szczególny dla Olgi Tokarczuk , został jej przyznany Nobel Literacki, a jednym z jej dzieł, które zostało docenione przez Komitet Noblowski, jest powieść "Księgi Jakubowe". Olga Tokarczuk przyjedzie do Sztokholmu odebrać literacką Nagrodę Nobla 10 grudnia, gdzie odbędzie się uroczysta ceremonia wręczenia nagród